VERENIGING

Reformato'risch
(Hd.), bn. bw., betrekking hebbend op of voortkomend uit de Reformatie; in overeenstemming met de beginselen der Reformatie.

Hiermee wordt niet een bepaalde zuil aangeduid of een bepaald volksdeel. Het woord is bedoeld in de letterlijke zin: het gaat om de reformatie of hervorming van het denken.
'Reformatie' heeft niet alleen te maken met de kerk, maar omvat heel het leven. De Bijbel is het gezaghebbende Woord van God, en moet ook opengaan op het terrein van de wetenschap.
Reformatorische wijsbegeerte is interkerkelijk. Zij wordt ook wel Calvinistische wijsbegeerte genoemd, of 'Schriftuurlijke wijsbegeerte'.

Wijs'begeerte
v., de wetenschap der begrippen in hun hoogste algemeenheid opgevat, filosofie.

Het Nederlands is één van de weinige talen met een 'eigen' woord voor 'filosofie'. Iemand heeft eens gezegd dat wijsbegeerte, of filosofie, niets anders is dan héél goed nadenken! En dat is het ook. Wijsbegeerte is theoretisch nadenken. En iedereen die een vak studeert, doet dat op zijn tijd. Wie rechten studeert, komt vroeg of laat voor de vraag te staan wat recht eigenlijk is of wat (het wezen van) de staat is. En wie natuurkunde studeert, kan zich afvragen wat de natuurkunde kan zeggen over de oorsprong van alles wat is. En wie psychologie studeert, stuit op oude vragen rond begrippen als ziel, geest en lichaam.

Ontstaansgeschiedenis

De reformatorische wijsbegeerte is ontstaan in de jaren twintig van deze eeuw, en waaraan twee namen onlosmakelijk zijn verbonden: D. H. Th. Vollenhoven en H. Dooyeweerd, beiden vanaf 1926 hoogleraar aan de Vrije Universiteit. Reformatie van het denken betekende voor hen de afwijzing van 'iedere synthese met enig denken, dat zich niet stelt onder de rechtstreekse soevereiniteit van God over al het geschapene' (statuten). En die strijd tegen 'synthese' blijft een voortdurende activiteit: het is het aanhoudend streven naar een echt Schriftuurlijke wijsbegeerte.

De reformatorische wijsbegeerte is een wijsgerige richting die er naar streeft een integraal-christelijke wijsbegeerte te zijn. Zij wil bij het licht van de in de Bijbel geopenbaarde waarheid wijsgerig reflecteren over de geschapen werkelijkheid als wetmatige en genormeerde werkelijkheid; over de gevolgen van de zonde in die werkelijkheid; en over de betekenis van de verlossing die door het lijden en sterven en de opstanding van Jezus Christus aan de mens en de wereld geboden wordt.

Aan de verdere uitbouw van de reformatorische wijsbegeerte is gewerkt door een groot aantal personen zowel binnen als buiten Nederland. Als organisatorisch voertuig voor hun wijsgerige inzichten en idealen is in 1935 de Vereniging voor Calvinistische Wijsbegeerte opgericht.
In datzelfde jaar is ook de uitgave van het tijdschrift Philosophia Reformata gestart als het wetenschappelijk orgaan voor de uitbouw van deze wijsgerige richting.

Wijsbegeerte in de Calvinistische traditie

Staande in de calvinistisch protestantse traditie en geïnspireerd door G. Groen van Prinsterer en A. Kuyper hebben de grondleggers van de Reformatorische wijsbegeerte zich enerzijds gekeerd tegen de traditionele christelijke filosofie van scholastische snit, zoals die in het Rooms-katholieke denken maar ook binnen de eigen protestantse traditie vaste voet had verworven, en anderzijds tegen de moderne niet-christelijke, humanistische filosofie.
De scholastieke traditie werd gekritiseerd omdat zij een synthese van het autonomie-denken en het christelijk geloof had geaccepteerd in een filosofie die een scheiding maakte tussen een gebied van de natuur waarop de filosofie zich op eigen kracht richtte, en een gebied van de 'bovennatuur' dat de (christelijke) theologie voor zich reserveerde.
Tegen het moderne humanisme keerde men zich op grond van het inzicht dat alle menselijke denken geworteld is in een voor-theoretische grondovertuiging van religieuze aard.
De meest omvattende uitwerking van deze kritiek is door H. Dooyeweerd gepubliceerd onder de titel A New Critique of Theoretical Thought (Amsterdam/Philadelphia, 1953-1956), IV delen. Dit werk is inmiddels herdrukt in de VS.
Met deze benadering wordt afstand genomen zowel van de gedachte dat het filosofisch denken zich onafhankelijk van een diepste voortheoretische overtuiging kan ontwikkelen als van iedere poging waarin een synthese tussen het autonomie-denken en het christelijk geloof wordt nagestreefd.

Inleidende publicaties

Onder Teksten kunt u nader kennismaken met de Reformatorische Wijsbegeerte.
Inleidingen tot deze wijsgerige traditie zijn vervaardigd door o.a.:

• J.M. Spier, Inleiding in de Wijsbegeerte der Wetsidee (Kampen: J.H. Kok, 1939);
• L. Kalsbeek, De wijsbegeerte der wetsidee. Proeve van een christelijke filosofie (Amsterdam: Buijten en Schipperheijn, 1970);
• R. van Woudenberg, Gelovend denken. Inleiding tot een christelijke filosofie (Amsterdam/Kampen: Buijten en Schipperheijn/Kok, 2004);
• R. van Woudenberg, (red.), Kennis en werkelijkheid (Amsterdam/Kampen: Buijten en Schipperheijn/Kok, 1996);

De vereniging, die tegenwoordig de naam Vereniging voor Reformatorische Wijsbegeerte draagt, telt momenteel bijna 600 leden.
Lidmaatschap kost euro 50 per jaar (studenten euro 25,
buiten Nederland euro 47,50, zonder Philosophia Reformata euro 45,-).
Leden ontvangen alle publicaties van de Stichting / Vereniging gratis (Aspecten, Beweging en Philosophia Reformata).

Normale abonnementsprijzen per jaar:
Beweging: euro 18,15 (eerste jaar euro 9,08, buiten Nederland euro 20,42).
Philosophia Reformata: euro 27,50 (buiten Nederland euro 32,50).

In 1947 werden de eerste bijzondere leerstoelen voor Calvinistische Wijsbegeerte ingesteld. Inmiddels zijn er acht van deze bijzondere leerstoelen, waar studenten colleges kunnen volgen.
Hoogleraren zijn op dit moment:

• M. de Vries (Delft)
• M.J. Verkerk (Eindhoven)
• E. Schuurman (Wageningen)
• G. Glas (Leiden)
• J. Hoogland (Twente)
• R. Kuiper (Rotterdam)

• Prof. dr. J.H. van Bemmel
• Prof. dr. ir. T.M. Klapwijk
• Prof. dr. G. Nienhuis
• Prof. dr. S. Griffioen

• Drs. A. Berger, voorzitter
• Drs. W. Vollbehr, secretaris
• Mw.drs. M. Blok, penningmeester
• Drs. G. Groenewoud (studiekringen)
• Drs. D.A. Meinema (pers en publiciteit)
• Dr. A.C. Geljon (buitenland)
• Mw. I. Slump-Schoonhoven (studenten)
• Dr. Govert Buijs (algemeen)

Wie nader wil kennismaken kan enkele artikelen raadplegen of meer informatie aanvragen bij het Centrum voor Reformatorische Wijsbegeerte in Amersfoort.